İdarenin Sorumluluğu ve Tam Yargı Davaları

İdarenin sorumluluğu, kamu gücünün kullanılması ve kamu hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişilerin uğradığı zararların idare tarafından giderilmesini ifade etmektedir. Anayasa gereğince idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bu sorumluluk, hukuk devleti ilkesinin ve idarenin faaliyetlerinden kaynaklanan zararların kişiler üzerinde bırakılmaması düşüncesinin bir sonucudur.

Tam yargı davaları, idari işlem veya eylem nedeniyle doğrudan ihlal edilen kişisel hakların giderilmesini amaçlar. Tazminat, bu davalarda en sık talep edilen giderim olmakla birlikte tam yargı yalnızca para ödenmesinden ibaret değildir. Temel amaç, hukuka aykırı idari faaliyet hiç gerçekleşmemiş olsaydı kişinin bulunacağı duruma mümkün olduğunca yaklaştırılması ve uğranılan zararın etkili biçimde giderilmesidir.

İdarenin sorumluluğu öncelikle hizmet kusuruna dayanabilir. Kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya gereği gibi yürütülmemesi; denetim ve gözetim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi ya da hukuka aykırı bir idari işlem tesis edilmesi hizmet kusuru oluşturabilir. Sağlık, eğitim, altyapı, ulaşım, belediye, kolluk ve afet yönetimi hizmetlerinde meydana gelen zararlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

İdarenin sorumlu tutulabilmesi her zaman kusurlu olduğunun kanıtlanmasına bağlı değildir. Tehlikeli faaliyetlerden veya kullanılan araçlardan doğan zararlar risk ilkesi; hukuka uygun bir kamu faaliyeti nedeniyle belirli kişi ya da gruplara olağan dışı ve özel bir külfet yüklenmesi ise kamu külfetleri karşısında eşitlik ilkesi kapsamında tazmin edilebilir. Yine toplum hâlinde yaşamanın getirdiği risklerin -terör ya da sokak olayları gibi- gerçekleşmesi hâlinde ortaya çıkan zararların idarece tazminini ifade eden sosyal risk ilkesi de bir başka kusursuz sorumluluk hâli olarak gündeme gelebilir.

Tazminat sorumluluğu değerlendirilirken zararın gerçek ve belirlenebilir olması, idari faaliyet ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması ve zararın kapsamının doğru hesaplanması gerekir. Mücbir sebep, zarar görenin davranışı veya üçüncü kişinin fiili illiyet bağını kesebilir ya da idarenin sorumluluğunu azaltabilir. Bedensel zarar, destekten yoksun kalma, çalışma gücü kaybı, tedavi giderleri, kazanç kaybı, mal varlığı zararı ve manevi zararlar somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı incelenmelidir.

Uçar & Zanbak Hukuk ve Danışmanlık; zarara yol açan idari faaliyet ile uygulanacak sorumluluk ilkesini belirlemekte, zorunlu idari başvuruları hazırlamakta ve tam yargı davalarını delil, illiyet bağı, bilirkişi incelemesi ve tazminat hesabı boyutlarıyla birlikte yürütmektedir.