Danıştay Birinci Dairesi, yükseköğretim personeli hakkında aynı fiil için daha önce soruşturma yapılıp lüzum-u muhakeme kararı verilmişse, suçun hukuki niteliğinin değişebileceği gerekçesiyle ikinci bir soruşturma yürütülemeyeceğine karar verdi.
Kararın Konusu
Danıştay Birinci Dairesinin 2 Ekim 2024 tarihli kararı, yükseköğretim personeli hakkında aynı fiil nedeniyle ikinci kez ceza soruşturması yürütülüp yürütülemeyeceğine ilişkindir.
Uyuşmazlıkta, bir üniversite öğretim üyesi hakkında özel belgede sahtecilik suçundan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/c maddesi uyarınca soruşturma yapılmış ve lüzum-u muhakeme kararı verilmiştir. Ceza mahkemesi, yargılama sonucunda fiilin bu suçu oluşturmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermiş; ancak aynı fiilin kamu kurum veya kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçunu oluşturabileceğini değerlendirerek Cumhuriyet başsavcılığına bildirimde bulunmuştur.
Bu bildirim üzerine üniversite tarafından aynı maddi olaya ilişkin ikinci bir soruşturma yürütülmüş ve yeniden lüzum-u muhakeme kararı verilmiştir.
Danıştayın Değerlendirmesi
Danıştay Birinci Dairesi, ceza mahkemesinin iddianamede gösterilen fiil ve faille bağlı olmakla birlikte, fiilin hukuki nitelendirilmesiyle bağlı olmadığını vurgulamıştır. Mahkeme, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 225 ve 226'ncı maddeleri uyarınca sanığa ek savunma hakkı tanıyarak fiilin hukuki nitelendirmesini değiştirebilir.
Bu nedenle aynı fiilin farklı bir suçu oluşturabileceğinin sonradan değerlendirilmesi, tek başına yeni bir soruşturma yapılmasını gerektirmez. Daire; söz konusu fiil hakkında daha önce soruşturma yapıldığı ve lüzum-u muhakeme kararı verildiği gerekçesiyle ikinci soruşturmanın hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
İtiraz kabul edilmiş, ikinci lüzum-u muhakeme kararı kaldırılmış ve yeniden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir.
Karşı Oy
Karşı oyda ise farklı bir sonuca ulaşılmıştır. Bu görüşe göre yeni suç isnadı bakımından gerekli soruşturma izni, bir kovuşturma şartı niteliğindedir. Ceza mahkemesinin yargılamayı durdurarak durumu Cumhuriyet başsavcılığına bildirmesi ve üniversite tarafından yeni isnat yönünden soruşturma yürütülmesi mümkündür.
Kararın oy çokluğuyla verilmiş olması, aynı fiil ile değişen hukuki nitelendirme arasındaki ilişkinin uygulamada tartışmalı kalmaya devam ettiğini göstermektedir.
Kararın Önemi
Karar, maddi fiil ile bu fiile verilen hukuki nitelendirmenin birbirinden ayrılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Belirleyici olan, ikinci soruşturmanın gerçekten yeni bir fiile mi yoksa daha önce soruşturulan aynı olaya mı dayandığıdır.
Yalnızca suçun adının veya hukuki nitelendirmesinin değişmesi, aynı fiil hakkında 2547 sayılı Kanun uyarınca yeniden soruşturma yapılması için yeterli değildir. Buna karşılık sonradan ortaya çıkan farklı bir fiilin bulunması hâlinde kararın sonucu doğrudan uygulanamayacaktır. Bu nedenle somut olayda isnat edilen davranışların, olayların ve tarihlerin dikkatle karşılaştırılması gerekir.
Karar Bilgileri
Danıştay Birinci Dairesi, 02.10.2024, E. 2024/1213, K. 2024/1315, Danıştay Kararlar Dergisi, 2025, Sayı 19, s. 37–40.
Bu bilgi notu genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlığınız için avukatınıza danışmanızı öneririz.